อาการ Stroke ระยะแรก
ที่ต้องรีบไปโรงพยาบาล
รู้จักสัญญาณเตือน ไม่รอดูอาการ คือสิ่งที่ช่วยชีวิตและสมองผู้ป่วย stroke ได้มากที่สุด
เขียนโดย ทีมแพทย์สหวิชาชีพ KIN Rehabilitation | อ่าน 7 นาที | พ.ศ. 2569
BE-FAST คืออะไร — จำง่าย ช่วยชีวิตได้
คำตอบสั้น: BE-FAST คือหลักจำอาการ stroke 6 ข้อที่สถาบันการแพทย์ทั่วโลกใช้ ได้แก่ Balance เวียนหัว, Eyes ตาพร่า, Face ปากเบี้ยว, Arms แขนอ่อนแรง, Speech พูดไม่ชัด, Time รีบโทรทันที — หากพบแม้เพียงข้อเดียวให้สงสัย stroke ก่อนเลยค่ะ
โรคหลอดเลือดสมอง (stroke) คือภาวะฉุกเฉินที่เซลล์สมองตายทุกนาทีที่ไม่ได้รักษา ทีมแพทย์ KIN แนะนำให้ทุกครัวเรือนที่มีผู้สูงอายุท่องจำ BE-FAST ไว้ค่ะ
Balance — ทรงตัวไม่ได้ เวียนหัวฉับพลัน
เดินเซ ทรงตัวไม่ได้ทันที เวียนหัวรุนแรงแบบไม่เคยเป็นมาก่อน
Eyes — ตามองไม่ชัด มองเห็นครึ่งเดียว
ตาพร่าฉับพลัน มองซ้อน หรือสูญเสียการมองเห็นข้างใดข้างหนึ่ง
Face — หน้าชา ปากเบี้ยว ยิ้มแล้วปากตก
ให้ผู้ป่วยยิ้ม หากปากตกข้างหนึ่งหรือหน้าชาครึ่งซีก สงสัย stroke ได้เลย
Arms — แขนอ่อนแรง ยกขึ้นแล้วตก
ให้ยกแขนสองข้างขึ้น หากข้างใดตกหรือยกไม่ขึ้นเลย ถือเป็นสัญญาณ stroke
Speech — พูดไม่ชัด พูดสับสน หรือพูดไม่ออก
ลิ้นแข็ง พูดอ้อแอ้ พูดคำผิด หรือตอบคำถามไม่ได้
Time — รีบโทร 1669 ทันที อย่ารอดูอาการ
พบอาการแม้ข้อเดียวให้โทร 1669 ทันที บันทึกเวลาเริ่มอาการไว้
อาการที่ต้องรีบไปโรงพยาบาลทันที — ไม่มีข้อยกเว้น
คำตอบสั้น: อาการที่เกิดขึ้นเฉียบพลันโดยไม่มีสาเหตุ ไม่ว่าจะเป็นปวดหัวรุนแรงที่สุดในชีวิต หน้าชา แขนอ่อนแรง พูดไม่ชัด หรือตามัว ทั้งหมดนี้คือ stroke จนกว่าจะพิสูจน์ได้ว่าไม่ใช่ ต้องไปโรงพยาบาลก่อนเสมอค่ะ
นอกจาก BE-FAST ยังมีอาการอื่นที่หลายคนมักมองข้ามค่ะ
ปวดหัวรุนแรงที่สุดในชีวิต
เจ็บปวดแบบที่ไม่เคยเป็นมาก่อน มักเกิดจาก stroke ชนิดเลือดออก (Hemorrhagic) ห้ามชะล่าใจว่าเป็นแค่ไมเกรนค่ะ
สับสน ไม่รู้ว่าตัวเองอยู่ที่ไหน
จำคนรอบข้างไม่ได้ทันที สับสนเรื่องเวลาหรือสถานที่ทั้งที่เมื่อสักครู่ยังปกติ
กลืนลำบากฉับพลัน
สำลักอาหารหรือน้ำบ่อยทันที สัญญาณ stroke ก้านสมองที่อันตรายมาก
ขาอ่อนแรงหรือชาทันที
ขาไม่ใช่ของตัวเอง ก้าวแล้วล้ม หรือยืนทรงตัวไม่ได้ฉับพลัน
อาการ stroke อาจหายเองชั่วคราว เรียกว่า TIA (Mini Stroke) ผู้ป่วย TIA มีความเสี่ยง stroke จริงภายใน 48 ชั่วโมงสูง 10–15% ต้องไปโรงพยาบาลทันทีแม้อาการดีขึ้นแล้วค่ะ
ช่วงเวลาทอง — ทุกนาทีที่เสียไปคือสมองที่หายไป
คำตอบสั้น: ยาละลายลิ่มเลือด (tPA) ให้ผลดีที่สุดภายใน 4.5 ชั่วโมงแรกหลังเริ่มมีอาการ และหัตถการเปิดหลอดเลือดด้วยสายสวน (Thrombectomy) ได้ผลดีภายใน 6–24 ชั่วโมง — ยิ่งถึงมือแพทย์เร็วยิ่งดีค่ะ
งานวิจัยระบุว่าเซลล์สมองตายเฉลี่ย 1.9 ล้านเซลล์ต่อนาที ระหว่างเกิด stroke ชนิดอุดตัน (80% ของ stroke ทั้งหมด) การพาผู้ป่วยถึงโรงพยาบาลเร็วที่สุดจึงส่งผลโดยตรงต่อโอกาสฟื้นตัวค่ะ
| เวลาที่ถึงโรงพยาบาล | การรักษาที่ทำได้ | โอกาสฟื้นตัว |
|---|---|---|
| ภายใน 4.5 ชั่วโมง | ยาละลายลิ่มเลือด tPA | ดีมาก |
| ภายใน 6–24 ชั่วโมง | Thrombectomy สายสวน | ดี |
| เกิน 24 ชั่วโมง | ป้องกันภาวะแทรกซ้อน | ลดลงมาก |
ช่วงเวลาทองของการฟื้นฟู คือ 3–6 เดือนแรกที่สมองมี Brain Plasticity สูงที่สุด การเริ่มโปรแกรมฟื้นฟู strokeหลังพ้นระยะฉุกเฉินจึงสำคัญไม่แพ้การรักษาในโรงพยาบาลค่ะ
สิ่งที่ต้องทำทันทีเมื่อสงสัย Stroke
คำตอบสั้น: โทร 1669 ทันที บันทึกเวลาที่เริ่มอาการ ให้ผู้ป่วยนอนราบหัวสูงเล็กน้อย ห้ามให้กินยาหรืออาหารใดๆ ห้ามรอดูอาการ และห้ามขับรถพาผู้ป่วยไปเองหากเสี่ยงซุดกะทันหันค่ะ
โทร 1669 ทันที — อย่ารอให้อาการชัดขึ้น
รถพยาบาลมาเร็วและเตรียมทีมโรงพยาบาลระหว่างทางได้
จดเวลาที่อาการเริ่มต้น
แพทย์ใช้ข้อมูลนี้ตัดสินใจให้ยา tPA ได้หรือไม่
นอนราบ หัวสูง 15–30 องศา
หากอาเจียนพลิกตะแคงป้องกันสำลัก คลายเสื้อผ้า ห้ามใช้หมอนสูง
ห้ามให้ยา อาหาร หรือน้ำ
ผู้ป่วย stroke กลืนลำบาก อาหาร-น้ำทำให้สำลักได้ ห้ามให้แอสไพรินเองโดยไม่ปรึกษาแพทย์
ห้ามทำเด็ดขาด: รอดูอาการ — นวดบริเวณที่ชา — ให้ยาแก้ปวดหัวเอง — ให้กินน้ำหรืออาหาร — เชื่อว่าอาการดีเองแล้วหายค่ะ
หลังพ้น stroke ฉุกเฉิน — การฟื้นฟูคือขั้นตอนต่อไปที่สำคัญ
คำตอบสั้น: เมื่อพ้นระยะฉุกเฉินแล้ว การฟื้นฟูโดยทีมสหวิชาชีพในช่วง 3–6 เดือนแรก (Golden Period) คือสิ่งที่กำหนดว่าผู้ป่วยจะกลับมาใช้ชีวิตได้มากแค่ไหน KIN มีเทคโนโลยีและทีมครบพร้อมดูแลต่อเนื่อง 24 ชั่วโมงค่ะ
KIN ก่อตั้ง พ.ศ. 2561 มี 6 สาขา กทม.–พัทยา–ศาลายา ทีมสหวิชาชีพ 10+ สาขา ประเมินผลทุกสัปดาห์ ส่งรายงานให้ญาติโดยตรงค่ะ
กระตุ้น Brain Plasticity ฟื้นวงจรประสาทที่ขาดหาย
ฝึกเดินในน้ำลดแรงกระแทก 60–80% เหมาะผู้ป่วยระยะแรก
ฝึกกล้ามเนื้อ การทรงตัว และรูปแบบการเดิน (Gait Training)
เปปไทด์บริสุทธิ์ซ่อมแซมและกระตุ้นวงจรประสาทใหม่ ภายใต้แพทย์
เริ่มด้วยกายภาพที่บ้าน หรือพยาบาลที่บ้านก่อนได้ อ่านรีวิวผู้ป่วย ดูโปรฟื้นฟู stroke หรือทดลอง 7 วัน 9,999 บาทค่ะ
ติดต่อ KIN — ปรึกษาฟรี ส่งเคสได้ทันที
ทัก LINE หรือโทรหาสาขาใกล้บ้าน ทีมแพทย์ประเมินเคสผู้ป่วยฟรีค่ะ
คำถามที่พบบ่อย
อาการดีขึ้นเองภายใน 10 นาที ยังต้องไปโรงพยาบาลไหม?
ให้แอสไพรินผู้ป่วย stroke ได้เลยไหม?
stroke กับไมเกรนต่างกันอย่างไร?
ควรเริ่มฟื้นฟูหลัง stroke เมื่อไหร่?
KIN รับผู้ป่วยที่เพิ่งออกจากโรงพยาบาลได้เลยไหม?
ญาติที่ทำงานอยู่ดูแลผู้ป่วย stroke อย่างไรได้บ้าง?
บทความ วีดีโอ สาระความรู้ การดูแลสุขภาพ อื่นๆ
Stroke เดินไม่ได้ ทำยังไง แนวทางฟื้นฟูการเดินหลังโรคหลอดเลือดสมอง
ฟื้นฟู Stroke ใช้เวลากี่เดือน? ระยะเวลาฟื้นฟูโรคหลอดเลือดสมองแต่ละระยะ
เดินไม่ไหว ข้อเข่าเจ็บ ฟื้นตัวช้า ฟื้นฟูได้ด้วย Aquatic Treadmill หรือลู่วิ่งใต้น้ำ
5 วิธีจัดบ้านให้ปลอดภัย ป้องกัน "การหกล้มผู้สูงอายุ"
3 วิธีป้องกันแผลกดทับ ที่คนดูแลผู้สูงอายุควรรู้
วิธี “ดูแลผู้สูงอายุที่บ้าน โรคสมองเสื่อม” อย่างมืออาชีพ ไม่ให้ครอบครัวล้มเหลว
ดูแลผู้สูงอายุที่บ้าน vs ศูนย์ดูแลผู้สูงอายุ เลือกแบบไหนเหมาะที่สุด สำหรับคนที่คุณรัก
5 เช็กลิสต์ ศูนย์ดูแลผู้สูงอายุ เลือกอย่างไรไม่ให้พลาด?
ศูนย์ดูแลผู้สูงอายุราคาถูก มีจริงไหม? หรือต้องแลกด้วยความเสี่ยง?
กล้ามเนื้อสำคัญมากแค่ไหนในวัยเกษียณ สำหรับผู้สูงอายุ และครอบครัว
5 ปัจจัยสำคัญ ในการเลือกศูนย์ดูแลผู้สูงอายุ ที่ครอบครัวต้องรู้
นาทีทองหลังผ่าตัด ถอดรหัสทำไมการพักเฉยๆถึงยังไม่พอ ต้องทำยังไง
ไขความลับธาราบำบัด และลู่วิ่งในน้ำ นวัตกรรมเพื่อการฟื้นฟูผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมอง และหลังผ่าตัด
กล้ามเนื้อเสื่อมชะลอได้! ด้วยการกินตามโภชนาการ
TMS & PMS เสริมพลังร่างกาย และสมอง เสริมช่วงเวลาทองของการฟื้นฟู
